Hasan Sabbah Alamut Kalesi'ni Nasıl Ele Geçirdi? (1090)

Güncellenme: 6 Kasım 2026

Kısa cevap

Hasan Sabbah, Alamut'u 6 Receb 483 (4 Eylül 1090) tarihinde savaşmadan, önceden hazırlanmış bir sızma planıyla ele geçirdi. Yaygın anlatıya göre kale muhafızlarını kendi tarafına çekti ve kaleyi tutan Mehdi'yi 3.000 dinar ödeyerek gönderdi.

Plan nasıl işledi?

Nizamülmülk'ün yakalanma emri çıkarması üzerine Hasan Kazvin'e sığındı. Daftary'nin aktardığına göre Fars tarihçilerinin kullandığı kayıp Nizârî kroniklerinde olay, "ustaca bir sızma planı" olarak anlatılır.

Vikipedi'nin özetine göre Hasan, Dehhudâ adıyla bir öğretmen gibi kaleye girdi. Taraftarları köye yerleşti veya kalede iş buldu. Muhafızlar onun buyruğuna girince kaleyi elinde tutan Mehdi zarar görmeden çıkarıldı. Bu ayrıntılı anlatının bazı parçalarının sonradan süslenmiş olabileceği unutulmamalıdır.

3.000 dinar rivayeti doğru mu?

Kaleyi 3.000 altın dinara satın aldığı anlatısı yaygındır, fakat kesin belgeye dayanmaz. Alamut kuşatılarak alınmadığı, kanlı bir çatışma anlatılmadığı için "savaşsız ele geçirildi" ifadesi daha güvenlidir. TDV maddesi ise ele geçirilişin ayrıntısına girmez; 4 Eylül 1090'ı Hasan'ın kaleye yerleşip devleti kurduğu tarih olarak verir.

Neden önemliydi?

Daftary bu tarihi, Pers Nizârî İsmailî Devleti'nin kuruluşu olarak görür. Alamut merkez olduktan sonra Hasan başka kaleleri de kazandı, Rudbar ve Kuhistan'da yayıldı. Bu olay sonraki Selçuklu seferlerinin de başlangıcıdır.

Sık sorulan sorular

Hasan Sabbah Alamut'u hangi tarihte aldı?: 6 Receb 483 / 4 Eylül 1090. Bazı kaynaklarda yalnızca 1090 veya 483 Hicrî geçer.
Hasan Sabbah'ın Alamut'u 3.000 dinar karşılığında aldığı rivayeti doğru mu?: Yaygın bir rivayettir, kesin belge değildir. Akademik özetler daha çok "sızma planı" ifadesini kullanır.
Hasan Alamut'u aldığında kale kimdeydi?: Anlatıya göre Mehdi adlı bir görevlinin elindeydi. Selçuklu otoritesi adına tuttuğu aktarılır.

Kaynaklar

Cüveynî, Reşîdüddin ve İbnü'l-Esîr gibi Orta Çağ yazarları burada doğrudan değil, listelenen çalışmalar üzerinden aktarılmıştır. Hazırlayan: hasansabbah.com editörlüğü.