Hasan Sabbah'ın Hayatı: Yıl Yıl Kronoloji

Güncellenme: 6 Kasım 2026

Kısa cevap

Hasan Sabbah 1050'ler civarında doğdu, 17 yaşında İsmailî oldu, 1078-1081 arasında Mısır'da bulundu, 1090'da Alamut'u aldı ve 34 yıl sonra, 1124'te burada öldü. Hayatının ilk dönemi hakkındaki bilgiler sınırlıdır.

Alamut öncesi

Daftary, Hasan'ın gençliği hakkında az bilgi bulunduğunu vurgular. Bilinenlerin çoğu otobiyografisinden yapılan aktarımlara dayanır. Mısır'a gidiş tarihi ve yolculuğun ayrıntıları da kaynaklara göre değişir.

Mısır dönüşünden sonra Hasan yaklaşık dokuz yıl İran'ı dolaştı. TDV'ye göre Kirman, Yezd ve Huzistan'da davet yürüttü, ardından üç yılını Gîlân, Mâzenderan ve Deylem'de geçirdi. Nizamülmülk'ün yakalanma emri üzerine Kazvin'e geçti ve Alamut planını buradan yürüttü.

Alamut dönemi

Hasan, Alamut'u aldıktan sonra hayatının geri kalanını burada geçirdi. Fars tarihçiler kaleden hiç inmediğini yazar. Reşîdüddin vaktinin çoğunu odasında okuyup yazarak geçirdiğini söyler. Bu anlatılar kısmen menkıbevî olabilir.

Bu yıllarda Nizârîler kuşatmalar ve kayıplar yaşadı, fakat Alamut düşmedi. Fatımîlerdeki 1094-95 halefiyet krizinde Hasan, Müsta'lî'yi değil Nizâr'ı destekleyerek Kahire'den koptu.

Zaman çizelgesi

1046-1054 arası
Doğumu için verilen tarih aralığı. Yeri Kum veya Rey olarak aktarılır.
17 yaşında
Rey'de Emîre Zarrâb ile tanışır, İsmailî daveti kabul eder.
1072
Başdâî İbn Attâş ile tanışır ve görev alır.
Ağustos 1078
Mısır'a ulaşır. Yaklaşık üç yıl Kahire ve İskenderiye'de bulunur.
Haziran 1081
Sürgün sonrası İsfahan'a döner. Yaklaşık dokuz yıl İran'da davet yürütür.
4 Eylül 1090
Alamut'u ele geçirir (6 Receb 483).
14 Ekim 1092
Nizamülmülk öldürülür. Birkaç hafta sonra Sultan Melikşah ölür.
1094-1095
Fatımî halefiyet krizi. Hasan, Nizâr'ı destekler ve Kahire'den kopar.
1109
Muhammed Tapar'ın Alamut seferi kışın başarısız olur.
1117-1118
Alamut kuşatması, Muhammed Tapar'ın ölümüyle kaldırılır.
1124
Alamut'ta ölür. Kaynaklar 23 Mayıs ile 12 Haziran arasında tarih verir.

Sık sorulan sorular

Hasan Sabbah'ın gerçek hayat hikâyesi nedir?: Şii bir aileden gelip İsmailî olan, Mısır'dan sürülen, İran'da yıllarca gizlice davet yürüten ve 1090'dan ölümüne kadar Alamut'tan bir devlet yöneten bir din adamı ve siyasî liderdir.
Hasan Sabbah nasıl bir eğitim aldı?: Babasının yönlendirmesiyle felsefe, kelam, mantık, fıkıh ve matematik okudu. Rey'de İsmailî eğitimini Ebû Nasr Serrâc'dan da aldı.
Hasan Sabbah neden Fatımîlerden ayrıldı?: 1094-95'te Nizâr yerine Müsta'lî'nin halife yapılmasını kabul etmedi. Bu tarihten sonra Nizârî hareketi Kahire'den bağımsız oldu.
Hasan Sabbah Alamut Kalesi'nden hiç çıkmadı mı?: Kaynaklar 34 yıl boyunca kaleden inmediğini aktarır. Bazı anlatılar yalnızca damına iki kez çıktığını söyler. Bu ifadeler tarihçilerin aktarımlarıdır, tam bir takip kaydı değildir.
Hasan Sabbah ömrünün kaç yılını Alamut'ta geçirdi?: Yaklaşık 34 yıl. TDV 35 yıl der; fark, 1090-1124 aralığının hesaplanış biçiminden gelir.

Kaynaklar

Cüveynî, Reşîdüddin ve İbnü'l-Esîr gibi Orta Çağ yazarları burada doğrudan değil, listelenen çalışmalar üzerinden aktarılmıştır. Hazırlayan: hasansabbah.com editörlüğü.