Haşhaşi Suikastları: Hedefler ve Tartışmalı Atıflar

Güncellenme: 6 Kasım 2026

Kısa cevap

Nizârîlere atfedilen en ünlü suikastlar Nizamülmülk (1092), Fahrülmülk (1106-07), Efdal (1121) ve Montferratlı Conrad (1192) olaylarıdır. Bunlardan Conrad suikastı, Hasan Sabbah'ın 1124'teki ölümünden 68 yıl sonraya, Suriye Nizârîleri dönemine aittir.

Hasan Sabbah dönemi

Nizamülmülk suikastı dönemin en önemli olayıdır. Oğlu Fahrülmülk de 1106-07'de Nişabur'da dilekçe sunan birisince öldürüldü. Fatımî veziri Efdal'in 1121'de Kahire'de öldürülmesi de Nizârîlere atfedilir. Efdal, Nizâr'a karşı Müsta'lî'yi destekleyen isim olduğu için bu olayın siyasî anlamı büyüktür. Ancak her olayın kesin faili aynı ölçüde belgeli değildir.

Sinan dönemi: Selahaddin ve Conrad

Selahaddin Eyyûbî 1175-1176'da iki suikast girişiminden kurtuldu. 1176'da Masyaf'ı kuşatırken yatağının yanında zehirli hançerle iğnelenmiş bir not bulduğu rivayet edilir. Sonrasında Sinan ile uzlaştı.

Conrad 1192'de Sur'da hançerlendi. Suikastı Sinan'ın adamlarına atfedilir. Arkasında Aslan Yürekli Richard, Selahaddin veya başka birinin olup olmadığı bilinmiyor. Sinan'ın Richard'ı aklayan mektubu ise modern araştırmacılara göre büyük olasılıkla sahtedir. Bu olay, Hasan Sabbah anlatısına karıştırılmamalıdır.

Zaman çizelgesi

1092
Nizamülmülk, Nihavend yakınlarında öldürülür.
1106-07
Fahrülmülk, Nişabur'da öldürülür.
1121
Fatımî veziri Efdal, Kahire'de öldürülür.
1124
Hasan Sabbah ölür. Bundan sonrakiler onun yaşamına ait değildir.
1175-1176
Selahaddin Eyyûbî'ye yönelik başarısız girişimler.
1192
Montferratlı Conrad, Sur'da öldürülür.

Sık sorulan sorular

Hasan Sabbah kimleri öldürttü?: En çok Nizamülmülk anılır. Dönemindeki diğer suikastlar Nizârîlere atfedilir, ancak her biri için onun şahsi emri belgeli değildir.
Hasan Sabbah kaç suikast düzenletti?: Kesin sayı bilinmiyor. Sonraki Nizârî dönemlerini de kapsayan listeler kaynaklara göre değişir.
Hasan Sabbah'ın bilinen ilk önemli suikastı hangisiydi?: 1092'deki Nizamülmülk suikastı en erken ve en önemli büyük olay sayılır.
Haşhaşilerin en ünlü suikastları nelerdir?: Nizamülmülk, Fahrülmülk, Efdal ve Conrad. Selahaddin'e karşı girişimler de çok bilinir.
Haşhaşiler neden devlet adamlarını hedef alıyordu?: Büyük ordulara karşı savaşamayacakları için seçilmiş hedeflerle siyaseti etkilemeye çalışıyorlardı.
Fahrülmülk neden öldürüldü?: Nizamülmülk ailesinden güçlü bir vezir olduğu için Nizârîlerin hedefi olduğu düşünülür. Kesin gerekçeye dair belge bilmiyoruz.
El-Efdal Şehinşah'ı kim öldürdü?: Kaynaklar Nizârîlere atfeder, ama olayın failliği tartışmalıdır.
Montferratlı Conrad'ı kim öldürdü?: Sur'da iki suikastçı hançerledi. Sinan'ın adamları olduğu kabul edilir; arkasındaki güç kesin değil.
Conrad suikastının Hasan Sabbah ile doğrudan ilgisi var mı?: Hayır. Hasan 68 yıl önce ölmüştü.
Haşhaşiler Selahaddin Eyyubi'ye suikast düzenledi mi?: Evet, 1175-1176'da iki girişimden söz edilir; ikisi de başarısız oldu.
Selahaddin Eyyubi ile Nizârîler arasında ne yaşandı?: Önce suikast girişimleri ve Masyaf kuşatması, sonra Sinan ile bir uzlaşma.
Haşhaşiler Haçlı liderlerini öldürdü mü?: Evet, en bilinen örnek Conrad'dır. Ancak ilişki yalnızca düşmanlık değildir; vergi ve siyasî temaslar da yaşandı.
Haşhaşiler siyasi suikastları nasıl kullanıyordu?: Hedefi kalabalıkta öldürmek hem ortadan kaldırma hem de korku yaratma işlevi görüyordu.
Nizârî suikastlarıyla ilgili hangi iddialar tartışmalıdır?: Nizamülmülk'te saray rolü, Efdal'in faili, Conrad'ın azmettiricisi ve kaç olayın gerçekten Nizârî işi olduğu. Dönemin her cinayeti onlara yıkılmış olabilir.
Hasan Sabbah ile Selahaddin Eyyubi aynı dönemde mi yaşadı?: Hayır. Hasan 1124'te öldü, Selahaddin ise 1170'lerde Sinan ile karşı karşıya geldi.
Haşhaşiler ile Tapınak Şövalyeleri arasında tarihsel bir ilişki var mı?: Evet, ama oyunlardaki gibi değil. Vikipedi'ye göre 1173'te bir Tapınak şövalyesi Nizârî elçilerini pusuya düşürdü; 1213'te de Tapınakçılar Havâbî Kalesi'ni kuşattı. Asırlık gizli savaş ise kurgudur.

Kaynaklar

Cüveynî, Reşîdüddin ve İbnü'l-Esîr gibi Orta Çağ yazarları burada doğrudan değil, listelenen çalışmalar üzerinden aktarılmıştır. Hazırlayan: hasansabbah.com editörlüğü.